محمد جواد مغنية ( مترجم : معمورى )
285
در سايه سار نهج البلاغه ( في ظلال نهج البلاغة ) ( فارسى )
( إنّي أحذّركم و نفسي هذه المنزلة ) امام عليه السّلام از غفلت نسبت به سرانجام كارها پرهيز مىدهد . آن حضرت خود را نيز مخاطب اين هشدار شمرده تا به اين وسيله احساسات و عواطف آنان را بيشتر تحريك كند و سخنش از تاثير بيشترى برخوردار گردد ؛ پيش از اين نيز در قرآن خطاب به مشركان چنين آمده است : « بگو كيست كه شما را از آسمانها و زمين روزى مىدهد بگو خدا و در حقيقت يا ما يا شما بر هدايت يا گمراهى آشكاريم . » « 1 » ( فلينتفع امرؤ بنفسه ) خرد ، ابزار انديشه است و انسان خردمند ، آن را به كار مىگيرد و به وسيله آن ، سود و زيان خويش را تشخيص مىدهد : « به سخن گوش فرامىدهند و بهترين آن را پيروى مىكنند اينانند كه خدايشان راه نموده و اينانند همان خردمندان . » « 2 » سپس امام عليه السّلام به تعيين مفهوم عاقل مىپردازد : ( فإنّما البصير من سمع فتفكر و نظر فأبصر ) انسان آگاه كسى است كه اندرزها را مىشنود و با خرد خود مىبيند و در گزينشهاى خود تامل و دقت به خرج مىدهد و برپايه هوى و هوس خويش به انتخاب دست نمىزند . ( و انتفع بالعبر ) و به هر كار نيكى كه برمىخورد دست مىزند . ( ثمّ سلك جددا واضحا يتجنّب فيه الصّرعة في المهاوي و الضّلال في المغاوي ) « جدد » به معناى راه و « الصرعة » به معناى هلاكت و « المهاوى » به معناى جايگاه هلاكت و نابودى است و « مغاوى » به هرچيز فريبنده و گمراهكننده گفته مىشود . اين بند مىگويد : كسى كه به حقيقت اشياء پى برده و از پندها سود مىگيرد ، ناگزير به راه راست رهنمون خواهد شد و با اطمينان از سرانجام كار
--> ( 1 ) . قُلْ مَنْ يَرْزُقُكُمْ مِنَ السَّماواتِ وَ الْأَرْضِ قُلِ اللَّهُ وَ إِنَّا أَوْ إِيَّاكُمْ لَعَلى هُدىً أَوْ فِي ضَلالٍ مُبِينٍ سبأ / 34 : 24 . ( 2 ) . الَّذِينَ يَسْتَمِعُونَ الْقَوْلَ فَيَتَّبِعُونَ أَحْسَنَهُ أُولئِكَ الَّذِينَ هَداهُمُ اللَّهُ وَ أُولئِكَ هُمْ أُولُوا الْأَلْبابِ زمر / 39 : 18 .